Sankcja kredytu darmowego – co to jest?
Sankcja kredytu darmowego to szczególny mechanizm ochrony konsumenta przewidziany w ustawie o kredycie konsumenckim, na mocy którego w razie uchybień kredytodawcy w umowie lub obowiązkach informacyjnych kredyt staje się bezkosztowy – konsument zwraca wyłącznie pożyczony kapitał, bez odsetek, prowizji i innych opłat.
Warto zaznaczyć, że choć sankcja kredytu darmowego nie jest instytucją nową, albowiem w polskim prawie funkcjonuje od 2011 r., to temat jest bardzo rozwojowy. Obecnie kształtuje się świadomość prawna zarówno wśród kredytobiorców jak i sądów czy to polskich czy europejskich, gdzie tworzy się stabilna linia orzecznicza. Okazuje się, że wiele umów zawieranych po 2011 roku ma wady, które umożliwiają skorzystanie tego prawa.
A co to dokładnie oznacza i jak działa sankcja kredytu darmowego?
W przypadku błędów w umowie konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Innymi słowy, spłacasz kredyt dalej, ale sam kapitał. Zapłacone odsetki oraz wszelkie opłaty przygotowawcze, prowizje, ubezpieczenia kredytu bank powinien Ci zwrócić.
Jakie umowy są objęte sankcją?
Aby skorzystać z tzw. sankcji darmowego kredytu, muszą być spełnione trzy podstawowe przesłanki:
- umowa musi być zawarta przez konsumenta (osobę fizyczną),
- kwota wypłaconego kredytu lub pożyczki nie przekracza 255 550 zł (lub równowartości w walucie obcej) – z wyjątkami szczegółowo opisanymi dalej,
- całkowita spłata zobowiązania nastąpiła nie wcześniej niż rok przed złożeniem oświadczenia o skorzystaniu z sankcji.
Zakres umów objętych sankcją obejmuje wyłącznie:
- kredyt gotówkowy
- kredyt ratalny (kredyt wiązany)
- umowy pożyczki,
- karta kredytowa
- kredyt odnawialny (kredyt w rachunku bieżącym)
- kredyt samochodowy (kredyt wiązany)
- kredyt konsolidacyjny
- pożyczki krótkoterminowe (tzw. chwilówki)
W praktyce najczęściej chodzi więc o kredyty i pożyczki konsumenckie przeznaczone na zaspokojenie indywidualnych potrzeb, udzielane osobom fizycznym.
Jak skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
Jakie kroki podjąć, aby skorzystać z SKD?
Jeśli chcesz skorzystać z SKD, pierwszym krokiem jest sprawdzenie warunków umowy o kredyt oraz przeprowadzenie analizy umowy pod kątem jej zapisów, a wytycznymi wskazanymi w ustawie. Warto zwrócić uwagę na całkowitą kwotę kredytu, terminy spłaty oraz rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO). Przykładów naruszeń jest bardzo wiele, od podstawowych obowiązków informacyjnych dotyczących wskazania rodzaju umowy, czasu jej trwania, określenia stopy oprocentowania, określeniu pozaodsetkowych kosztów kredytu jak bardziej skomplikowanych dotyczących prawidłowości wyliczenia RRSO, określenia sposobu zmiany oprocentowania (o ile nie jest stała).
Termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.
Termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego jest określony w art. 45 ustawie o kredycie konsumenckim, która dotyczy kredytów udzielonych po dniu 12 maja 2011. W przypadku naruszenia przez kredytodawcę treści umowy kredytowej, kredytobiorca ma możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Uprawnienie do złożenia oświadczenia wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.
Co ważne przepisy prawa nie precyzują czym jest dzień wykonania umowy wobec czego w orzecznictwie krajowym pojawiają się orzeczenia proponujące różną interpretację tego terminu. Moim zdaniem określenie terminu “dzień wykonania umowy” należy rozumieć jako dzień w którym wygasły wszelkie zobowiązania kredytobiorcy względem banku jak i banku względem kredytobiorcy. Nie chodzi tylko o spłatę samego kredytu, ale wykonanie jakiegokolwiek obowiązku określonego w umowie np. zwrotu weksla (po spłacie kredytu) lub pisemnego poinformowania konsumenta, o tym że kredyt został spłacony w całości. Wszystko zależy od rodzaju umowy i jej zapisów.
Na marginesie zaznaczyć należy, że pojawią się koncepcję, że momentem wykonania umowy powinien być dzień w którym konsument dowiedział się od profesjonalisty (np. prawnika) o tym, że kredytodawcę naruszy ustawy o kredycie konsumenckim, albowiem dopiero wówczas zyskuje wiedzę o tym, że może egzekwować sankcje określone w ustawie. Jest to najbardziej korzystna interpretacja przepisów, która notabene została zaaprobowana przez trybunał Sprawiedliwości wyroku z 22 kwietnia 2021 w sprawie C – 485/19, LH v. Profi Credit Slovakia s.r.o.
Czy kredyt hipoteczny może być objęty sankcją?
W kontekście kredytów hipotecznych, sankcja kredytu darmowego może być istotnym zagadnieniem, ale tylko w wybranym czasookresie. Generalnie istota wprowadzenia sankcji kredytu darmowego odnosi się wprost do kredytów konsumenckich. W aktualnym stanie prawnym, czyli na podstawie ustawy obowiązującej ustawy z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami niemożliwe jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego względem umów kredytów lub czy pożyczek hipotecznych. Wejście w życie tej ustawy było równoznaczne z zablokowaniem możliwości kwestionowanie umów i pożyczek zabezpieczonych hipotecznie oparciu o zarzut sankcji kredytu darmowego.
Sankcje kredytu hipotecznego można zastosować do umów kredytów i pożyczek hipotecznych przy czym dotyczy to tylko umów zawartych w okresie między 18 grudnia 2011 r. a 20 lipca 2017 r. Oznacza to, że umowy, które zostały zawarte właśnie w tym przedziale czasowym mogą być badane pod kątem wystąpienia sankcji kredytu darmowego.
Podsumowanie
Okazuje się, że na przestrzeni wielu lat większość banków oferowało produkty, które były niezgodne z ustawą o kredycie konsumenckim. Pomimo upływu czasu, konsumenci w dalszym ciągu spłacają kredyty, w których możliwe jest zastosowanie sankcji darmowego kredytu. W przypadku chęci sprawdzenia czy Twoja umowa zalicza się do tego typu sytuacji, zapraszam do skorzystania z pomocy prawnej udzielanej przez moją kancelarie adwokacką.
Zadbaj o swoje prawa i odzyskaj pieniądze, które Ci się należą.
Wyobraź sobie, że zamiast spłacać kredyt przez kolejne lata, możesz zaoszczędzić nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych na odsetkach i cieszyć się… darmowym kredytem.
